Pierwsza wzmianka o Gostyniu pochodzi z roku 1275. Miasto lokowane z woli księcia Wielkopolskiego Przemysława II 1 kwietnia 1278 r. na prawie magdeburskim, zbudowane zostało od podstaw na wysepkach w starorzeczu rzeki Kani.
Nazwę przyjęto od pobliskiej wsi Gostyń (obecnie Stary Gostyń), której właścicielem był założyciel miasta – komes Mikołaj Przedpełkowie herbu Łodzia. Nazwa grodu wywodzi się najprawdopodobniej od znanego jeszcze w średniowieczu imienia „Gostek” lub „Goston”.
Miasto Gostyń leży w południowej części Niziny Wielkopolskiej na zachodniej krawędzi Wysoczyzny Kaliskiej, w obrębie Wysoczyzny Leszczyńskiej w pradolinie rzeki Kani, 70 km na południe od Poznania i 32 km na wschód od Leszna.
Obszar miasta i okolic objęte były zlodowaceniem środkowopolskimi i bałtyckim.
Lądolód odmiennie ukształtował wschodnią i zachodnią część Ziemi Gostyńskiej.
Krajobraz części zachodniej jest pofałdowany, występują tam niewielkie zbiorniki wodne. Tereny te porośnięte są mieszanym lasem liściasto – iglastym.
Część wschodnia jest bardziej monotonna i pokryta lasem iglastym. Świat roślinny jest bardzo ciekawy. W okolicach Gostynia Starego znajduje się rezerwat roślinności błotnej, a w lesie ostrowskim – stepowej. Na terenie miasta i okolic występują niektóre kopaliny użyteczne: węgiel brunatny, torf, żwir, glina i piasek.
Ukształtowanie terenu, warunki klimatyczne oraz gleby sprzyjają rozwojowi gospodarki rolnej i taki też kierunek działalności narzuciły mieszkańcom regionu. Warunki te oraz wysoki stopień kultury rolnej postawiły Ziemię Gostyńską w czołówce rolnictwa Wielkopolski i Polski w zakresie poziomu produkcji tak roślinnej, jak i zwierzęcej oraz przetwórstwa płodów rolnych.
